Tarih, MS 260… Roma İmparatoru Valerianus, Pers hükümdarı I. Şapur ile yaptığı savaşta esir düştü…
Bu olay, iki ülke arasında tarihte bir ilktir… Yani, bir Roma İmparatoru ilk kez düşmana canlı olarak teslim olmuştur… Savaşın adı: Edessa’dır…
Sonuç: Roma için mutlak bir felâkettir...
Tarih, halkların birbirleriyle yaptıkları savaşlarla dolu ama… Bu savaş hakkında çok ilginç bir iddia var:
Valerianus’un boğazına erimiş altın dökülerek öldürüldüğü iddiası…
*
Tarihsel olarak oldukça problemli bir iddia bu ama iddianın kaynağı, Roma tarihçisi Lactantius…
Lactantius’un en bilinen özelliklerinden biri, Roma’nın pagan imparatorlarını eleştiren bir Hristiyan yazar oluşu... Yazdıklarının, tarih kadar propaganda da içerdiği…
Başka çağdaş kaynaklar da Valerianus’un öldürüldüğünü doğruluyor ama boğazına eritilmiş altın dökülerek öldürüldüğüne dair güvenilir bir kanıt yok…
Çoğu modern tarihçi: bu hikâyenin büyük ihtimalle sembolik anlatı olduğunu, Roma’nın “altın hırsına” yapılmış bir gönderme olduğunu söylüyor…
Yani canlarım: bu sahne muhtemelen gerçek değil ama çok güçlü bir mesaj taşıyan efsane...
*
Şimdi, gerçekte Valerianus’a ne olduğuna geleyim…
Pers kaynaklarına göre: Pers Hükümdarı I. Şapur, atına binerken basamak olarak Valerianus’u kullanmış ve böylece onu aşağılamıştır…
Dikkat: bu anlatılar da Pers propagandası olabilir ancak, esir düştüğü ve esaret altında öldüğü kesin bilgi, nasıl öldüğü ise tartışmalıdır.
*
Yukarıda okuduğunuz yazının tamamı, noktası ile virgülü ile Nefes Gazetesi yazarı Memduh Bayraktaroğlu’na ait iken, benim bir küçük eklemem olacak. Hani insan merak ediyor, imparator da olsa, bir insanı gözden düşürmek ve elden çıkartmak için boğazına eritiliş altın dökmek akıl işi mi?
Tarihten alınan bu hikâyenin, ya da efsanenin bizimle uzaktan yakından bir ilgisi olabilir mi?
Al sana kaya…
