Hafta içinde, önceki dönem Tarım Orman ve Hayvancılık Bakanımız sayın Vahit Kirişçi’nin dikkatine sunmak düşüncesiyle, ‘Sayın Vahit Kirişçi’ye gizli kapaklı değil, açık mektup!’ balıklı azım üzerine gönderdiği cevabi yazıyı aşağıda okuyacaksınız.
Benim birkaç cümlede özetlediğim ve cevabını beklediğim sorulara o kadar ayrıntılı cevaplar vermiş ki, araştırmış, sorup soruşturmuş, takip etmiş olmalı ki, tatmin edici cevabı geldi.
Kendisine duyarlılığı ve hassasiyeti için teşekkür ediyorum.
*
Sır Barajında oluşan kirlilik nedenleri hakkındaki soruma verdiği cevap aşağıda…
1) 27.09.2025 Cumartesi günü Onikişubat İlçesi, Sır Barajında meydana gelen ani balık ölümlerinin ihbarı üzerine, İl Tarım ve Orman Müdürlüğümüz teknik ekiplerince olay mahallinde durum tespiti yapılmış ve bahse konu balık ölümlerinin sebebinin araştırılması için su ve balık numuneleri alınmıştır. Balık ölümlerinin olduğu alanda ötrofikasyon olayının yoğun bir şekilde gerçekleştiği teknik ekiplerimizce raporlanmıştır.
2) Yerinde yapılan Ph, sıcaklık ve çözünmüş oksijen ölçümlerinde; Ph ve sıcaklık değerlerinin optimum düzeyde ancak çözünmüş oksijen değerinin ise düşük çıktığı görülmüştür. Sudaki çözünmüş oksijen değerinin düşük çıkması da ötrofikasyon olayını desteklemektedir. Olay anında alınan su ve balık numuneleri Bakanlığımızca yetkilendirilmiş laboratuvarlara analiz edilmesi için ivedilikle gönderilmiş olup, balık numunelerinden talep edilen toksikolojik analizler negatif, su numunelerinden talep edilen değerlerin ise fekal koliform ve kimyasal oksijen ihtiyacı değerlerinin "Su Ürünleri Yönetmeliğine" göre kabul edilebilir düzeyin üzerinde çıktığı raporlanmıştır. Bahse konu analiz raporlarının değerlendirilmesi maksadıyla, İl Tarım ve Orman Müdürlüğümüz tarafından ilgili kurumlara yazılı olarak iletilmiştir.
3) Analiz sonuçlarına göre her üç numunenin Nitrat (NO3.) ve Nitrit (NO2-) değerlerinin uygun sınırlar içinde bulunduğu görülmüştür. PH sonuçları 7.61-8.07 arasında yer almakta olup, tarımsal üretim açısından herhangi bir sorun teşkil etmeyeceği değerlendirilmiştir.
4) Fekal koliform değerinin sebze yetiştiriciliğinde sulama açısından risk oluşturabileceği kanaatine varılmıştır. Elektriksel iletkenlik değerleri (1210-1250) yüksek tuzlu sular sınıfında yer aldığından dolayı, tuza dayanıklı bitkilerin yetiştiriciliğinde iyi drenaj koşulları ile kullanılabileceği düşünülmektedir.
5) Balık ölümlerinin yaşandığı Sır barajında su ürünleri avcılık faaliyeti gösteren S.S. Sır Barajı ve Çevre Köyleri Su Ürünleri Kooperatifinin ticari olarak yıllık avlanabilir stok miktarı il Tarım ve Orman Müdürlüğümüzce belirlenmiş olup, yaşanan balık ölümlerinin yaklaşık olarak bu stoğun %l'ine tekabül ettiği değerlendirilmektedir.
6) Ayrıca Bakanlığımız Balıkçılık ve Su Ürünleri Genel Müdürlüğünce yürütülmekte olan "Su Kaynaklarının Balıklandırılması Projesi" kapsamında her yıl İlimiz göl/ göletlerine balıklandırma faaliyeti kapsamında yavru sazan balıkları aşılanmaktadır. Son 5 yıl içeresinde bahse konu balık ölümlerinin yaşandığı Sır Barajına yaklaşık 5,5 milyon balık bırakılmıştır. Yapılan bu balıklandırma faaliyetleri ile kaynakların korunması ve sürdürülebilirliğin sağlanması hedeflenmektedir.
3) Sır barajında oluşan kirlilikle ilgili olarak bölgede bulunan kesimhane atıklarından kaynaklandığı dialarına ilişkin olarak da ; Aksu’ da bulunan kesimhaneler 1. Sınıf Onaylı İşletme sınıfında olup yılda en az 4 kez Tarım ve Orman İl Müdürlüğü ekiplerince denetlenmekte ayrıca bir resmi veteriner hekimde kesimhanede görev yapmaktadır.
Kesimhanelerin 1. sınıf olması nedeniyle su arıtma tesisi olması zorunlu olmakla birlikte Çevre Şehircilik İl Müdürlüğü tarafından habersiz denetimlerle yıl içerisinde deşarj edilen sulardan numune alınmaktadır. Kesimhanelerde kesim sonrası açığa çıkan atıklar çeşitli sektörlerce değerlendirilmektedir. Geriye kalan kan ve diğer sıvı atıklar arıtma tesisinden bertaraf edilerek deşarj edilmektedir. Bu kapsamda yapılan denetim ve alınan numune sonuçlarında şu ana kadar herhangi bir olumsuzluğa rastlanmamıştır.
*
Adliyenin biraz arkasında, Cumhuriyet Mahallesinin hemen üstünde, apartmanlara sıfır, olan ve bu bölgedeki site sakinlerinin talepleri doğrultusunda bir kaç spor malzemesi konulmuş yürüyüş alanı olarak kullanılan hal-i hazırda Onikişubat Belediyesinin gayrı resmi kullandığı Belediye Park alanı idi.
Mülkiyeti Orman arazisi olması nedeniyle belediye yeterince güvenlik, temizlik hizmeti yapamıyordu. O bölgenin geceleri alkol ve uyuşturucu mekânı idi, burayı daha güvenli hale getirmek için Onikişubat Belediyesi kurumumuza Mesire Alanı başvurusu yaptı, proje Onikişubat Belediyesinin projesi, ihalesini 09.10.2025 tarihinde yaptık, yıllık 165.000 TL bedelle Onikişubat Belediyesi ihaleyi aldı ve bu şekilde sahayı onlara teslim ettik. Netice olarak ihaleyi Onikişubat Belediyesi alarak burayı daha kullanışlı, bakımlı, modern bir hale getirecekler, yine halka açık bir Park Alanı olmaya devam edecek. Arz ederim.
*
Şimdi de, sanayi kaynaklı su kirliliğine ilişkin cevabını okuyacaksınız.
İlimiz Dulkadiroğlu, Onikişubat ve Türkoğlu ilçelerinde, Erkenez OSB sınırları içerisinde faaliyet gösteren boyahane, tekstil, kağıt fabrikası, gıda vb. işletmeleri bulunmaktadır.
İşletmelerde oluşan endüstriyel atıksular tesis bünyesinde bulunan münferit atıksu arıtma tesislerinde arıtılarak; Aksu, Erkenez, Karaçay ve İmalı çayına/deresine akabinde Sır Barajına ulaşmaktadır.
Erkenez OSB yönetimince ortak arıtma tesisi kurulumuna yönelik proje çalışmalarına başlanıldığı. Projeye ilişkin ortak endüstriyel atıksu arıtma tesisi (tamamlanma süreci 2030 yılı) iş termin planlarının Bakanlığımıza sunulduğu ve Bakanlığımız tarafından iş termin planının onaylandığı.
Tesis bünyesinde bulunan AAT çıkış sularından atıksu kapasitesine göre ayda bir veya iki kez Bakanlığımızca yetkilendirilmiş laboratuvar tarafından iç izlemeye esas çıkış sularından numune alınmaktadır. Analiz sonucunda Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği (SKKY) belirtilen sınır değeri aşması halinde, İl Müdürlüğümüze bilgi verilmekte ve mevzuatlarımız kapsamında takibi yapılmaktadır.
İlimizde bulunan sanayi tesisleri bünyesinde bulunan AAT çıkış suyundan denetim amaçlı Bakanlığımız Çevre Referans Laboratuvarı yetkililerince mobil araçla, 02-03-04/10 / 2025 tarihinde, İl Müdürlüğümüz eşliğinde tesislerden denetim amaçlı atıksu numunesi alınmış olup, 15 tesise analiz raporu sonucunda, Sanayi Kaynaklı Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği (SKKY) belirtilen sınır değeri sağlamaması nedeniyle, İdari Yaptırım Kararı uygulanmıştır.
Erkenez OSB sınırları içerisinde endüstriyel nitelikli atıksu üreten 40 tesise 2025 yılı içerisinde 140 adet denetim gerçekleştirilmiştir. Bu denetimler neticesinde SKKY ilgili sektör tablo değerlerini ihlal eden 18 tesise idari yaptırım kararı uygulanmıştır.
Ancak; yapılan sıkı takibe rağmen bireysel AAT’lerin işletme zorlukları (Kimyasal kullanımı, bakım onarım, enerji gideri, personel gerekliliği vb.) nedeniyle, atıksuların amacına uygun arıtılamadığı anlaşılmaktadır.
İlimizdeki endüstriyel atıksu kirliliğinin azaltılarak kontrol altına alınması ve tek noktadan deşarj edilmesi, işletim maliyeti daha ekonomik olacağından, ortak arıtmanın bir an önce faaliyete geçirilmesi elzemdir. İlimiz genelinde İl Müdürlüğümüzce planlı veya ani (gündüz-gece) denetimler devam etmektedir.